Yönetilenler Sınıfı Kaça Ayrılır?
İstanbul’da bir gün, işyerine gitmek için otobüse bindim. Yanımda, her gün gördüğüm tanıdık yüzler var; işçisinden memuruna, öğrencisinden işadamına kadar herkes bir şekilde bir arada. Fakat, sokakta her gördüğüm insanın sadece dış görünüşüne bakarak bile farklı gruplara ayrıldığını hissediyorum. ‘Yönetilenler sınıfı’ diye bir şey var mı? Eğer varsa, bu sınıf neye göre ayrılır? Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında nasıl etkilenir? Bugün, bu soruları gündelik hayatta gözlemlediğim örneklerle yanıtlamaya çalışacağım.
Yönetilenler Sınıfı: Genel Bir Tanım
Yönetilenler sınıfı, genellikle toplumdaki en düşük ekonomik ve sosyal sınıfları ifade etmek için kullanılır. Bu sınıf, karar alma süreçlerinde çoğunlukla dışarıda bırakılan, gelir düzeyleri düşük ve genellikle ekonomik gücü olmayan grupları kapsar. Ancak, bu basit tanımın ötesinde, ‘Yönetilenler sınıfı’ daha karmaşık bir yapıya sahiptir. Her birimizin yaşadığı toplumsal koşullar, cinsiyet kimlikleri, etnik kökenleri ve daha pek çok etmen, bu sınıfın nasıl şekillendiğini etkiler.
Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Yönetilenler
Toplumsal cinsiyet, yönetilenler sınıfını derinden etkileyen bir faktördür. Kadınlar, erkekler ve LGBTQ+ bireyler, toplumsal cinsiyet rollerine göre farklı şekillerde ‘yönetilen’ konumlarına yerleşirler. Kadınların çoğu, iş gücüne katıldıkları alanlarda genellikle düşük ücretli işlerde çalışmak zorunda kalırken, erkekler daha yüksek ücretli işlerde yer alabiliyor. Sokakta gördüğüm bir örnek aklıma geliyor; sabah saatlerinde metrobüsle işe giden bir grup kadın, çoğu düşük gelirli işlerde çalışan, evdeki sorumlulukları da sırtlayan bireylerdi. Diğer tarafta, metrobüste görebileceğiniz beyaz yaka erkekler genellikle daha rahat, işyerinde daha fazla söz hakkına sahip ve karar süreçlerinde daha etkin bir konumda. Bu durumu gözlemlediğimde, toplumsal cinsiyetin nasıl bir ayrım yaratıp, kadınları yönetilenler sınıfında daha belirgin bir şekilde konumlandırdığını rahatça görebiliyorum.
Çeşitlilik ve Etnik Kimlik Üzerinden Yönetilenler
İstanbul gibi kozmopolit bir şehirde, etnik kimlik de yönetilenler sınıfının ayrılmasında önemli bir rol oynar. Farklı etnik kökenlere sahip bireyler, genellikle toplumun ‘marjinal’ gruplarını oluşturur. Özellikle göçmenler, dışlanmış topluluklar ve farklı inançları temsil eden insanlar, genellikle yönetilen sınıfın diğer bireylerinden farklı bir konumda yer alır. Bir gün işyerimden çıkarken, bir grup Suriyeli mülteciyi markette gördüm. Yüzlerinde hem yabancı bir kültürle karşılaşmanın verdiği çaresizlik hem de buraya ait olmanın verdiği zorluklar vardı. Yaşadıkları ekonomik zorluklar, onları ‘yönetilenler sınıfı’ içerisinde daha alt bir konumda tutuyor. İstatistiksel veriler de, göçmenlerin ve farklı etnik gruplardan gelen bireylerin, toplumda genellikle daha düşük maaşlar aldığını ve eğitimde daha az fırsata sahip olduklarını gösteriyor.
Sosyal Adalet: Yönetilenler Sınıfının Toplumsal Etkileri
Sosyal adalet, yönetilenler sınıfının hakları ve yaşam koşulları üzerinde doğrudan etkili bir faktördür. Toplumsal eşitsizlikler ve adaletsizlikler, bu sınıfı daha da bölerek, farklı grupların birbirinden daha fazla uzaklaşmasına neden olur. Sokakta gördüğüm bir sahneyi hatırlıyorum; bir grup genç, gece saatlerinde bir parkta oturuyor, biraz sohbet ediyorlar. Giyimleri, duruşları, konuştukları dil, toplumda onları dışlayan bir etiketle tanımlanıyor. Düşük gelirli mahallelerden gelen bu gençler, birçok fırsata sahip olamıyor ve daha dar bir yaşam alanına sıkışıyorlar. Bu durum, sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve psikolojik etkiler yaratıyor. Sosyal adaletin sağlanmadığı bir toplumda, bu tür ‘yönetilen’ grupların birbirinden daha fazla uzaklaşması, daha fazla ayrımcılığa neden oluyor.
Günümüz ve Gelecek: Yönetilenler Sınıfının Dönüşümü
Bugün, sosyal adaletin ve eşitliğin daha fazla savunulmaya başlandığı bir dönemdeyiz. Ancak, bu savunular ne kadar yaygınlaşsa da, gerçek anlamda değişim hala oldukça zor. Yönetilenler sınıfının yapı taşları, toplumsal cinsiyet, etnik kimlik, gelir düzeyi gibi etmenlerle şekillendiği için bu sınıfın dönüşümü, toplumsal yapının tamamında bir değişimi gerektiriyor. Bir gün, iş yerimdeki bir arkadaşımın söylediği bir cümle hâlâ aklımda: “Toplumun alt sınıfları, çoğu zaman sadece yönetilmeye mahkum edilir; onların hakları ve varlıkları, toplumsal sistemin dışında kalır.” Bu cümle, yönetilenler sınıfının gelecekte nasıl şekilleneceği hakkında birçok soruyu beraberinde getiriyor. Fakat, şunu unutmamalıyız ki, toplumsal adalet ve eşitlik için yapılan her adım, bu sınıfların dönüşümü için atılmış bir adımdır.
Sonuç olarak, ‘Yönetilenler sınıfı kaça ayrılır?’ sorusunu sorduğumuzda, cevabın sadece ekonomik düzeyle ilgili olmadığını görmeliyiz. Toplumsal cinsiyet, etnik kimlik ve sosyal adalet gibi faktörler de, yönetilenler sınıfının nasıl yapılandığını ve bu sınıfın ne kadar çeşitlendiğini belirliyor. Her gün sokakta, toplu taşımada, işyerlerinde gördüğümüz insanlar, birer örnek olarak bu sınıfın dinamiklerini gözler önüne seriyor. Bu sınıfın ayrımcılığa uğramaması, haklarının savunulması ve eşit fırsatlara erişebilmesi, toplumsal adaletin sağlanmasıyla mümkün olacaktır.
Bu yazı, günlük hayatın içinden örnekler sunarak, yönetilenler sınıfının toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektiflerinden nasıl şekillendiğini anlatıyor. Gözlemlerimle, bu sınıfın farklı gruplarla nasıl ilişkilendiğini ve sosyal adaletin bu sınıf üzerindeki etkilerini açıklamaya çalıştım.