Sevgili arkadaşlar, Bugün birlikte “nefsi köreltmek” kavramının derinliklerine inelim. Zihnimizde yankılanan arzuların, günümüz tempolu hayatının koşuşturmacasının ve içsel çatışmalarımızın arasında bu deyimin bize neler fısıldadığını keşfetmeye ne dersiniz? Gelin, bir süreliğine duralım, nefes alalım ve içimizdeki “nefs”le ilgili kendi hikâyemizi düşünelim. Kökenine Yolculuk: Nefsin, İsteklerin ve Köreltmenin Anlamı “Nefsi köreltmek” deyimi, geleneksel Türk kültüründe şöyle açıklanıyor: “Beden isteklerinden herhangi birini üstünkörü gidermek, nefsini yatıştırmak.” ([deyimlerimiz.com][1]) Yani, kişinin içindeki aşırı arzuları—yemek, içmek, haz, üstünlük gibi—bir ölçüyle sınırlaması, onları tamamen bastırmak değil ama kontrol altına alması… Bu kontrol yalnızca fiziki değil ruhsal bir çaba. İçinde bulunduğumuz çağda “çok daha fazlasını iste” yönündeki baskılar…
8 YorumEtiket: bir
Gürcüce “Merhaba” Demek Ne Demek? Dilin Kalbinde Bir Edebiyat Yolculuğu Bir edebiyatçı olarak kelimelerin dünyayı kurduğuna inanırım. Her sözcük, yalnızca anlam taşımaz; aynı zamanda bir dünyayı açar, bir ilişkiyi başlatır, bir hikâyeyi doğurur. “Merhaba” gibi basit bir kelime bile, bir dilin tarihini, kültürünü ve duygusal coğrafyasını yansıtır. Gürcüce’de “merhaba” anlamına gelen “გაგიმარჯოს” (gagimarjos) sözcüğü, tam da bu nedenle yalnızca bir selam değil; bir dileğin, bir duanın, hatta bir kimlik ifadesinin özüdür. Dilin Poetikası: “Gagimarjos”un Ritmi ve Anlamı Gürcüce’de “გაგიმარჯოს” (okunuşuyla gagimarjos), kelime kökü olarak “zafer kazanmak” fiilinden türetilmiştir. Yani birine “gagimarjos” demek, aslında “kazanan ol”, “yaşasın sen”, “sana zafer olsun”…
8 YorumKelimenin Kefareti: Edebiyatın Işığında Günah Keçisi Hangi Dine Aittir? Kelimeler, insanlığın en eski aynalarıdır. Her çağda, her kültürde insanlar suçlarını, utançlarını ve korkularını kelimelere yükleyerek hafiflemeye çalıştı. Bir edebiyatçı için bu, yalnızca bir anlatı biçimi değil, insan ruhunun kendini temize çekme çabasıdır. “Günah keçisi” kavramı da bu çabanın en eski simgelerinden biridir. Peki, günah keçisi hangi dine aittir? Aslında bu sorunun yanıtı yalnızca teolojik değil, edebî bir derinliğe de sahiptir. Çünkü “günah keçisi”, dinlerin sınırlarını aşarak insanın ortak hikâyesine, yani suç ve arınma arasındaki o kadim çelişkiye ait bir metafordur. Kökenin İzinde: Eski Ahit’ten Edebiyatın Kalbine Tarihsel olarak, günah keçisi…
8 YorumKanaviçe Kime Ait? Bir İğnenin Ucunda Dünyayı Dolaşan Hikâye İtiraf edeyim: Kanaviçeyle ilk tanıştığım gün, annemin dantelleriyle büyümüş biri olarak sadece “nostalji” bekliyordum. Oysa bir iğnenin ucundaki iplik, beni sınırlar ötesi bir yolculuğa çıkardı. Aynı tekniğin, farklı dillerde farklı adlarla anılsa da dünyanın dört bir yanında ortak bir görsel dil kurduğunu gördüm. “Kanaviçe kime ait?” sorusu da tam burada anlam kazandı: Bir tek kişiye ya da millete mi, yoksa birlikte ördüğümüz bir hafızaya mı? Bir Teknik, Çok Coğrafya: Kanaviçenin Kısa Veriye Dayalı Haritası Kanaviçe (cross-stitch), “sayılı iş” mantığıyla kumaş üzerinde X şeklinde atılan basit bir dikişe dayanır. Bu sadelik, tekniğin…
8 YorumStres Vücutta Nereye Vurur? Edebiyatın Dönüştürücü Gücü Üzerine Bir İnceleme Kelimelerin Gücü ve Anlatıların Dönüştürücü Etkisi Edebiyat, bir insanın ruhunun derinliklerine iner, kelimelerle duygularımızı anlatır ve bazen de saklamak istediklerimizi gözler önüne serer. Her kelime, bir dünyayı barındırabilir; her cümle, içsel bir yolculuğun başlangıcı olabilir. Bir edebiyatçı olarak, stresin yalnızca fiziksel bir durum olmadığını ve bu durumun ruhumuzda izler bıraktığını çok iyi biliyorum. Çünkü kelimeler, yalnızca düşüncelerimizi değil, aynı zamanda bedenimizi de yansıtır. Stresin vücutta yarattığı izler, yazılı anlatılarla pek çok kez karşılık bulur. Tıpkı bir karakterin içsel çatışmalarını yaşarken bedeninde belirginleşen acılar gibi, gerilimlerin bedende farklı formlarda iz bıraktığını…
7 YorumPopoya Başka Ne Denir? Felsefenin Gözünden Bir Sorgulama Giriş: Filozofun Bakışıyla Bir Kelimenin Ardındaki Dünya Bir filozof için her kelime, varoluşun küçük bir aynasıdır. “Popoya başka ne denir?” sorusu, ilk bakışta sıradan ya da mizahi görünebilir. Fakat felsefi derinlikle ele alındığında, dilin, anlamın ve kimliğin sınırlarını zorlayan bir soruya dönüşür. Çünkü dil, yalnızca iletişim aracı değil; aynı zamanda insanın dünyayı kavrayış biçimidir. Peki bir beden parçasına verdiğimiz isim, o bedene, o varlığa, hatta bize dair ne söyler? Etik Perspektif: Utanç, Saygı ve Bedensel Anlam Etik açısından bakıldığında, “popo” sözcüğüne alternatif arayışı, toplumsal normların ve ahlaki kabullerin derinliklerine iner. Bazı toplumlarda…
8 YorumMaxilla Kimlerle Eklem Yapar? Ontolojik Bir Bağlantının Felsefi Anatomisi Bir filozof olarak, insan bedenine baktığımda yalnızca et ve kemik değil, varlığın bir haritasını görürüm. Beden, düşüncenin sessiz yansımasıdır; her eklem, varoluşun birbirine bağlanan halkalarını temsil eder. Maxilla — yani üst çene kemiği — anatomik düzlemde komşularıyla birleşir; fakat felsefi düzlemde, o birleşim sadece bir temas değil, bir varlık diyaloğudur. Bu yazıda, “Maxilla kimlerle eklem yapar?” sorusunu yalnızca biyolojik bir merak olarak değil, aynı zamanda etik, epistemolojik ve ontolojik bir sorgulama olarak ele alacağız. 1. Maxilla: Anatomiden Felsefeye Uzanan Bir Köprü Maxilla, insan yüzünün merkezinde yer alır; burun, zigomatik (elmacık kemiği),…
8 YorumKalpsizler Kitabı Ne Anlatıyor? Duygusuzluk Değil, Toplumsal Bir Ayna Bazı kitaplar vardır, kapağını açtığınız anda size sadece bir hikâye değil, bir toplumun nabzını sunar. Kalpsizler tam da böyle bir eser. Adı soğuk, mesajı sert, ama alt metni insanın içini yakacak kadar sıcak. Kalpsizliğin bireysel bir sorun değil, sistematik bir sonuç olduğunu anlamak için bu kitap, sadece bir roman değil; bir sosyal deney gibi okunmalı. Peki soralım: Gerçekten kim “kalpsiz”? İnsan mı, toplum mu, sistem mi? Toplumsal Cinsiyetin Sessiz Savaş Alanı Kalpsizler’i yüzeysel bir roman olarak okumak büyük hata olur. Çünkü hikâye, duygusal yoksunlukla sarmalanmış bir dünyada, kadın ve erkek rollerinin…
8 YorumGörsel Göstergebilim Nedir? İnsan Zihninin Sembollerle Dansı Bir psikolog olarak, insan davranışlarını çözümlemeye çalışırken sık sık şunu fark ederim: insanlar kelimelerle değil, görsellerle düşünür. Rüyalarımız, hatıralarımız, hatta korkularımız bile çoğu zaman imgelerle şekillenir. Bu yüzden “görsel göstergebilim” yalnızca sanatın ya da iletişimin konusu değil, insan zihninin en derin katmanlarını anlamanın da anahtarlarından biridir. Görsel Göstergebilimin Kökleri: Semboller, İşaretler ve Anlam Görsel göstergebilim, genel anlamda görsel unsurların —renkler, formlar, semboller, jestler— nasıl anlam ürettiğini inceleyen bir alandır. Saussure’ün dilbilim temelli göstergebiliminden türeyen bu yaklaşım, görsel dünyayı bir “dil” olarak ele alır. Ancak psikolojik açıdan bakıldığında, bu dil yalnızca toplumsal bir iletişim…
8 YorumGulaş Hangi Etten Yapılır? Bir Yemeğin Antropolojisi Bir antropolog olarak, dünyayı gezdiğim her yerde sofralar bana kültürlerin en samimi hikâyelerini anlatır. Çünkü bir toplumun yemekle kurduğu ilişki, onun kimliğini, tarihini ve değerlerini açık eder. Gulaş da bu anlamda yalnızca bir et yemeği değil; Orta Avrupa’nın kültürel belleğinin kokusudur. Peki, “Gulaş hangi etten yapılır?” sorusu sadece gastronomik bir merak mı, yoksa kültürel bir kimlik meselesi mi? Gelin bu soruya antropolojik bir mercekten bakalım. Ritüeller: Kazanın Başında Kurulan Topluluk Gulaş, tarihsel olarak Macaristan ovalarında sığır çobanlarının pişirdiği bir yemektir. Bu çobanlar, uzun yolculuklarda kazanın başında etleri ağır ağır pişirir, baharatları karıştırır ve…
4 Yorum